Bahçe Ustalığı
Ev bahçenizde yeşilliği başarıyla yetiştirin
İçerik
Son yazılar
Biz kimiz
Pratik bilgiler ve kanıtlanmış yöntemlerle ev bahçeciliğinde başarılı olmayı öğrenin. Tohumdan hasat edene kadar tüm aşamalarda rehberiniz.

Ev Atıklarından Kompost Yaparak Toprağı Beslemek

mindmastery.co.za

Kompostla ilk kez uğraştığım yıl, bahçenin köşesine bir yığın mutfak artığı atıp üzerini kapatmıştım. İki hafta sonra o köşeden geçerken burnumu tıkamak zorunda kaldım; sinek bulutu, ekşi bir koku ve çamura dönmüş bir kütle. O yığın kompost değildi, çürümüş bir karışımdı. Aradaki farkı anlamam bir sezonumu aldı ve o farkın adı çok basit: hava ve denge.

Asıl sorun: atık çok, karbon az

Evde çıkan atığın büyük kısmı yeşil, sulu ve azot bakımından zengindir. Çay posası, sebze kabukları, kahve telvesi, biçilmiş çim... Bunları tek başına üst üste yığdığınızda hava boşluğu kalmaz, oksijensiz bir ortam oluşur ve o meşhur koku başlar. Kompost yapma öğrenme sürecinde ilk kavramanız gereken şey de bu: mutfak atığınız kadar kuru karbon malzemeye ihtiyacınız var.

Ben kabaca hacim olarak 2 ölçek kuru, 1 ölçek yeşil ilkesiyle çalışıyorum. Kuru taraf için sonbaharda topladığım kuru yaprakları çuvallara doldurup kışın kullanmak üzere saklıyorum; yanına karton kutu parçaları, talaş, saman ve odunlaşmış budama artıklarını ekliyorum. Bu depoyu kurduğum yıldan sonra koku problemim tamamen bitti.

Yığına girmemesi gerekenler

Yöntemleri karşılaştırdım

Yıllar içinde dört yöntemi de denedim. Hepsinin işe yaradığı bir durum var, ama hepsi her eve uygun değil.

Yöntem Gereken alan Olgunlaşma Emek Kime uygun
Açık yığın / üç bölmeli sistem En az 1 m² 3–8 ay Ayda 1–2 karıştırma Bahçesi olan, çok miktarda yaprak ve budama artığı çıkan
Kapalı varil / döner kompostçu Yarım m² 2–4 ay Haftada 1 çevirme Küçük bahçe, komşu yakınlığı, düzenli olmak isteyen
Solucan gübresi (vermikompost) Bir kasa kadar 2–3 ay Haftalık besleme, nem takibi Balkon ve saksı bahçecisi; az ama çok güçlü gübre isteyen
Bokashi (fermente) Bir kova 2 hafta fermentasyon + 3–4 hafta gömme Her doldurmada kepek serpme Apartman; et/pişmiş yemek de değerlendirmek isteyen

Kendi kullanımım şöyle: bahçedeki kaba atık için üç bölmeli açık sistem, mutfak artığının bir kısmı için balkondaki solucan kasası. Solucan gübresini saksılarda ve fide harcında kullanıyorum, çünkü miktarı az ama etkisi kuvvetli. Kaba komposta ise sebze yataklarının bahar hazırlığında yığınla ihtiyacım oluyor.

Yığını çalıştırmanın püf noktaları

  1. Katman katman kurun. Alta kalın dallardan bir havalandırma tabakası, sonra sırayla kuru–yeşil–kuru. Her yeşil katmanın üstüne bir tutam bahçe toprağı atmak mikroorganizmaları hızlandırır.
  2. Nemi sıkılmış sünger kıvamında tutun. Avucunuzda sıktığınızda birkaç damla su gelmeli, akmamalı. Yaz ortasında yığını suladığım günler oldu.
  3. Boyutu küçültün. Kabukları bıçakla ikiye üçe bölmek, budama artıklarını makasla kısaltmak ayrışma süresini neredeyse yarıya indiriyor.
  4. Isıya bakın. Elinizi yığının içine soktuğunuzda sıcaklık hissediyorsanız iş yolunda. Soğumaya başladığında karıştırın; hava girince tekrar ısınır.
  5. Bir yığın dinlenirken diğerini doldurun. Sürekli yeni malzeme eklenen yığın asla olgunlaşmaz. Üç bölmeli sistemi bu yüzden seviyorum.

Ne zaman hazır?

Olgun kompost koyu kahverengidir, orman toprağı gibi kokar, elinizde ufalanır ve içine attığınız malzemeleri tanıyamazsınız. Emin olamıyorsanız küçük bir saksıya doldurup tere ya da fasulye tohumu ekin; çimlenme normalse kompost dinlenmiş demektir. Ham komposta ekim yaparsanız fidelerin kökleri yanabilir, çünkü ayrışma hâlâ sürüyor ve azotu geçici olarak kendine çekiyor.

Bahçeye nasıl uyguluyorum