Marul ve Ispanak: Kış Aylarında Yapraklar Nasıl Alınır

İlk kışımda marul ektim ve ocak ayında elimde avuç içi büyüklüğünde, kenarları kızarmış birkaç yaprakla kaldım. İkinci kışta aynı tohumu, aynı toprağı kullandım ama bu kez şubat sonuna kadar salata yedim. Aradaki fark tohumda değildi; zamanlama, çeşit seçimi ve yaprağı nasıl aldığımdaydı. Kış yeşillikçiliği tam olarak bu üç detayın üzerine kurulu bir iş.

Kışın Asıl Sorun Soğuk Değil, Işık

Çoğu kişi "hava dondu, bitki öldü" diye düşünüyor. Marul da ıspanak da hafif donu kaldırabilen bitkiler; ıspanak eksi birkaç dereceyi yaprağını hafifçe pörsütüp sonra toparlayarak geçer. Beni ilk yıl yakan şey gün uzunluğuydı. Gün ışığı süresi kısaldığında bitkinin büyüme hızı ciddi biçimde düşer, hatta neredeyse durur. Yani kasım sonunda ektiğiniz tohum çimlense bile, ilkbahar gelene kadar bebek yaprak boyutunda bekler.

Bundan çıkardığım kural şu: kış hasadı için bitkinin gövdesini sonbaharda kurmanız gerekir. Eylül ortası–ekim başı arasında ekilen ıspanak, soğuklar bastırmadan 6-8 yapraklı sağlam bir rozet oluşturur. Kış boyunca yeni büyüme çok azdır ama siz o depoyu yavaş yavaş tüketirsiniz. Şubatın ilk güneşli günlerinde aynı bitki patlar gibi büyümeye başlar. Ekim takvimini bölgenize göre çıkarmak burada gerçekten fark yaratıyor; ilk don tarihinizden geriye doğru 8-10 hafta sayın, ekim penceresi orası.

Hangi Çeşitler Gerçekten Dayanıyor?

Yıllar içinde denediklerimden bir seçki. Buradaki "dayanıklılık" sözü, üzerine hiçbir örtü koymadan açık bahçede gözlemlediğim davranışa dayanıyor.

Saksı mı Bahçe mi?

İkisini yan yana yürüttüğüm bir kış oldu, sonucu net söyleyeyim. Bahçe toprağı ısı dalgalanmalarını daha iyi tamponluyor — kök bölgesi geceleri saksıya göre daha yavaş soğuyor. Ama saksının iki büyük avantajı var: taşınabilir ve fazla suyu daha kolay atar. Kışın bitkileri en çok kaybettiren şey, dondan ziyade sürekli ıslak kalan tabanda çürüme. Balkonda güney duvarına yakın duran saksılar, açık bahçedeki aynı fideden birkaç hafta daha uzun ürün verdi.

Saksı kullanacaksanız üç şeyi atlamayın: en az 20-25 cm derinlik, drenaj deliklerinin gerçekten açık olması, ve saksıyı yere doğrudan koymayıp altına bir tahta ya da tuğla koymak. Zemin soğuğu doğrudan kökten çekiliyor, bu küçük detay bariz fark ediyor.

Yaprak Nasıl Alınır: Bütün Mesele Burada

Kış yeşilliklerinde kökten kesip almak lüks. Bitkinin yeniden büyümesi haftalar sürer, o hafta belki de yılın en karanlık haftasıdır. Benim yöntemim şu:

1. Dıştan içe doğru alın. En dıştaki 2-3 olgun yaprağı, merkezdeki genç sürgünlere dokunmadan alın. Merkez sağlam kaldıkça bitki üretmeye devam eder.
2. Bir seferde bitkinin üçte birinden fazlasını almayın. Kışın toparlanma gücü yaz gibi değil.
3. Koparmayın, kesin. Elle çekince gövdede yarık kalıyor ve nemli havada oradan çürüme başlıyor. Temiz bir makas yeterli.
4. Öğleden sonra hasat edin. Sabah yapraklar donmuş ve gevrektir; o halde kesilen yaprak buzu çözülünce lapaya dönüyor. Güneş yaprağı çözdükten sonra toplananlar buzdolabında çok daha uzun duruyor.
5. Islak yaprağı hasat etmeyin. Yağmurdan hemen sonra kesilen yaprakta mantar sorunu çıkma olasılığı belirgin şekilde artıyor.

Örtü işi

Pahalı bir şeye ihtiyaç yok. İki metrelik bir tünel örtüsü ya da eski bir cam çerçeve, sıcaklığı birkaç derece yukarı çekerek marulun ömrünü uzatıyor. Önemli olan gündüz havalandırmak: güneşli bir günde kapalı tünelin içi beklenmedik şekilde ısınıyor ve yaprak haşlanıyor. Ben sabah kenarını kaldırıp akşam kapatma alışkanlığı edindim.

Kışa Özgü İki Sorun

Birincis